Much ado about nothing

Over het gebruik van Engelse termen in de hulpverlening

Evidence based practice, empowerment, good practices, assessment, ingoogelen, een deadline halen, kinderen met developmental coordination disorders, ADHD ... Vergeet de laatste dia van je voordracht niet de titel ‘take home message’ te geven. Als we onze body of knowledge willen dissemineren via een wetenschappelijk artikel in een Nederlandstalig journal, los van het feit of dit op basis van een review is of van een randomized control trial, al of niet double blind, is het gebruik van (enkel) het Nederlands not done.

Een aantal professionals zijn op zijn zachtst uitgedrukt not amused met dit toenemende gebruik van Engelse termen. Moeten we niet wat meer self-protecting zijn, denken aan onze eigen well being en erover waken dat we niet collectief afstevenen op een SLI? That is the question die zij zich stellen. Zij beweren met Belcampo: “Sterven zonder nageslacht is al een dubbel sterven, maar een wereld achterlaten waarin je taal wordt uitgeroeid is het bitterste van alles.”

Anderen delen deze mening helemaal niet. Zij vrezen het wetenschappelijke isolement. Ze waarschuwen ons ervoor geen professionele paria’s te worden. Ach, ze zijn daarom niet minder verknocht aan Vlaanderen dan deze of gene, maar hun Vlaamsheid zit dieper geworteld in hun natuur dan in hun taal. Zij onderschrijven met Hugo Claus: “Ik ben absoluut tegen de puurheid van de taal. Als het iets wezenlijks meebrengt, moet je anglicismen, germanismen en gallicismen meteen cultiveren. Ik geloof niet in het uitgedunde, dat men voorhoudt als het enige Nederlands [...].”

Taal is als een familie. Er komen leden bij, er vallen leden af. Van sommigen die de familie aanvullen, kan je op zijn minst zeggen dat ze wat rare trekjes vertonen, dat ze wat uit de boot vallen. Maar goed, ze werden opgevrijd en ze horen erbij. Van hen die de familie ontvallen zijn er die erg betreurd worden, die men niet graag zag verdwijnen. Maar er zijn er ook van wie men blij is dat ze er niet meer bijhoren.

We zijn lichtjaren verwijderd van “hebban olla vogalas nestas hagunnan hinase hic andu thu” (Pittig detail: van deze wellicht beroemdste maar zeer zeker niet oudste of allereerste geschreven Nederlandse zin, wordt door een Gentse professor beweerd dat het mogelijks om een Kents dialect gaat. Kortom: weer een zekerheid minder.) Bovendien is er niemand die nog talige bezwaren maakt als we onze Vlaamse behoefte doen op een WC, als we met gemak onze Nederlandse teksten printen, als we onze batterijen opladen tijdens een cruise, als we met smaak onze Vlaamse biefstuk met frietjes eten, als we op onze Vlaamse kinderen het etiket ADHD kleven. Onze taal is doorspekt met allerlei ‘ismen’ en het is slechts de eenzame taalpuritein gegeven om hierover “in het grootste debat ooit” in de clinch te gaan met zijn collega.

Is er een alternatief? Zullen we eens proberen vernederlandsen? ‘Evidence based practice’ zie ik nog wel zitten als ‘bewijsondersteunde praktijk’ (EBP wordt dan heel makkelijk BOP en dat is leuk meegenomen). Wat doen we echter met om maar iets te noemen ‘empowerment’ of ‘developmental coordination disorder’? Wat is het alternatief? Onlangs las ik nog deze Nederlandse zin: “Deze afrekening is onder voorbehoud van alle rechten uit hoofde van verzoekende partij zo onder andere van misslag of omissie”. Dit hoeft voor mij ook weer niet!

Is het het anglicisme dat ons uiteindelijk - in the long run - zal fnuiken? Neen! Is het het germanisme dat ons met Sturm und Drang in een wetenschappelijke vergeetput zal keilen? Al evenmin! Waarvoor we het meest moeten opletten, is de universele begrippenval. Hoe langer hoe minder komt men begrippen tegen waarover iedereen het eens is wat ze inhouden. Vraag maar eens aan tien scientists wat volgens hen ‘evidence based practice’ is. Vraag hen wat we nu precies moeten begrijpen onder ‘assessment’. Wat is een disorder tegenover een impairment? Een leerstoornis tegenover een leerprobleem? Hulpvraag tegenover zorgvraag? Gehandicapt tegenover mindervalide tegenover andersvalide? Wedden dat je telkens nuanceverschillen zal horen?

En nochtans wist Einstein het al: “De meest fundamentele ideeën van de wetenschap zijn in wezen eenvoudig en kunnen in de regel worden uitgedrukt in een taal die voor iedereen begrijpelijk is.” De mens is een moeilijk lerend dier.

Martin Peleman

De deadline voor dit artikel was 15 februari. Het was even rushen, maar ik heb het gehaald. I have made it, zou ik zeggen. Een Vlaming geeft niet op.

(uit Signaal 66, 2009, p. 50-52)

 

Sig vzw - Pachthofstraat 1 - 9308 Gijzegem
tel. 053 38 28 18 - fax 053 38 28 19 - - Erkenningsnr. KMO 02140